En er was niemand die mij beschermde.
Seksualiteit heeft iets puurs. Iets onschuldigs en levendigs. Het laat je voelen dat je bestaat. En toch betekent seksualiteit voor veel mensen stress en spanning. Vaak
omdat je lichaam iets voor je draagt. Soms diep opgeslagen – om je te beschermen. Veelal vanaf je kindertijd. Je herinnert het je niet altijd precies. Maar je lichaam heeft alles onthouden.
Je zenuwstelsel onthoudt alles. Een grens die werd overschreden. Aanraking die je niet wilde, maar waar je niet onderuit kon. Iets zien of voelen waar je geen woorden voor had.
Of juist het ontbreken van wat je zó nodig had: iemand die ingreep. Iemand die zei: dit klopt niet. Je had geen woorden, ook niet achteraf. Dus heeft je lichaam jou op haar manier beschermd en het van je overgenomen. Dat was nodig, toen.
Wanneer je lichaam niet doet wat jij wilt, zich sluit of niet hard wordt, heeft dat niets met zin of geen zin te maken. Meestal heeft het ook niets te maken met je geliefde of met het
moment zelf, maar met ervaringen die in het lichaam zijn opgeslagen. Soms zelfs vóór je woorden had. Als je wilt genieten maar je lichaam niet doet wat je wilt, dan ga je twijfelen. Je zoekt een oplossing. In jezelf. In je hoofd. Of je legt het bij de ander.
Seks vraagt om overgave
Die overgave is alleen mogelijk wanneer het zenuwstelsel veiligheid ervaart. En dat is precies wat bij veel mensen ontbreekt, zelfs al hebben ze een liefdevolle relatie. Ze willen
wel, maar het lichaam werkt niet mee. Er is verlangen, maar ook spanning. Er is nabijheid, maar ook verwarring. Je gaat zoeken naar verklaringen, probeert het te begrijpen en op te lossen met je hoofd. Maar zo werkt dat niet, want je zenuwstelsel verandert niet door inzicht, maar door ervaring.
Wat je nodig hebt, is een nieuwe ervaring. Een ervaring waarin je niets hoeft. Waarin je voelt dat jouw grenzen gerespecteerd worden. Waarin aanraking niet tot iets hoeft te leiden, maar waar in het moment iets mag ontstaan. Niet praten, maar reguleren. En dat vraagt tijd, ruimte en begeleiding. Niet van je partner, maar van iets dat jouw systeem kan helpen ontspannen – zonder verwachting of oordeel.
Als seks schuurt, raakt het vaak iets ouds
Waardoor eerder opgelopen pijn wordt aangeraakt – een ervaring die je lijf nog vasthoudt. Dat heeft het gedaan om je te beschermen. Je partner is dus meestal niet de oorzaak, maar de trigger. Stress bij seks los je daarom niet samen op, maar zelf. Want ook al is je partner niet de oorzaak, hij of zij roept wel van alles in je op, waardoor je nooit de veiligheid kunt ervaren die nodig is om te kunnen helen.
Ook dat is verwarrend, want seks heb je toch samen? Dus moet je het toch ook samen zien op te lossen? Nee. Einstein zei dat al. Je kunt een probleem niet oplossen op het niveau waarop het zich openbaart. Je moet naar het niveau dat eronder ligt. En voordat je samen
was, was je alleen. Je hebt dit dus zelf te doen – met hulp die je niet triggert, maar de veiligheid kan geven die je nodig hebt.
Stress bij seks
Bij stress maakt je lichaam cortisol aan. Een beschermingsreactie. Prima voor noodsituaties, maar wanneer de stress aanhoudt, sluit je lichaam zich. Het voelt minder, verbindt minder, voelt minder, omdat alles is gericht op overleven. En dat natuurlijke mechanisme stopt niet vanzelf. Ook niet als het nu wel veilig is. Ooit heb je onbewust je lichaam getraind om jezelf te beschermen, en dat is wat je lichaam nog steeds doet zodra je getriggerd wordt. .
Niet iedereen weet dat je zenuwstelsel niet leert door nog meer kennis, maar door een nieuwe ervaring. Die nieuwe ervaring is essentieel om te kunnen ontspannen. Daarom kun je seksuele problemen in je relatie nooit met je lief oplossen, want daar is al te veel spanning. Die nieuwe ervaring kun je alleen zelf opdoen. Zelf, maar met hulp.
Het kan dus gebeuren dat je liefdevol contact wilt, maar ineens bevriest. Dissocieert. Je vraagt je af waarom je weer ‘raar’ of ongepast reageerde. Waarom het niet lukt. En dan komt de schaamte. Alsof jij het probleem bent. Alsof jij faalt. Maar dat is niet zo. Je bent ook niet ‘stuk’. Je bent een krachtig mens die iets heeft meegemaakt, wat nu nog in de weg zit.
Schaamte is vaak je laatste houvast
Omdat schaamte iets van controle geeft. Daarom is het ook zo hardnekkig. Bij schaamte denk je:
“Het zal wel aan mij liggen.”
“Had ik maar…”
“Ik had dit moeten stoppen.”
Die gedachte voelt draaglijker dan de waarheid: Ik kon het niet stoppen. En er was niemand die het voor me opnam toen ik het niet kon. Niemand die mij beschermde.
Seks zonder stress
Fijne seksuatlieit begint met erkenning. Niet met verandering, niet met ‘beter je best doen’. Maar door te vertragen. Door ruimte voor jezelf te maken en door aanraking zonder bedoeling: een nieuwe ervaring. Dat kalmeert je zenuwstelsel en dat kun je leren. Zodat je jouw grenzen leert kennen en voelt wat je niet – en wat je wel wilt.
Het begint door te erkennen:
‘Ik was nog een kind. En ik had bescherming nodig.’
